Concert voor Bevrijdingsraam van Martinikerk in Sneek: ’Hopelijk gaat dit raam nog honderden jaren mee’
Het monumentale Bevrijdingsraam van de Martinikerk in Sneek moet gerestaureerd worden. Om geld op te halen voor de werkzaamheden, wordt vrijdag een bijzonder concert georganiseerd in de kerk. Strijkersgilde Heerenveen en organist Bob van der Linde zullen het slechts zelden uitgevoerde Concerto voor orgelpositief en strijkorkest spelen.

Organist Bob van der Linde en Riewert Dijkema bij het Bevrijdingsraam. © Simon Bleeker
5 november 2026, 07:50
„Is het niet prachtig?” Riewert Dijkema, voorzitter van Stichting Vrienden van de Martinikerk, staat in de grote zaal van het historische kerkgebouw in Sneek. Zijn bewonderende blik is omhoog gericht. Hij kijkt naar het bontgekleurde Bevrijdingsraam, waar een zacht herfstzonnetje voorzichtig doorheen schijnt. Het kunstwerk vol symboliek herinnert aan de Tweede Wereldoorlog, het (kerkelijk) verzet en de bevrijding van Sneek.
„Het is echt een uiting van dankbaarheid”, zegt Geartsje van der Kooy, die naast Dijkema staat, als secretaris van de stichting. Ze legt uit dat de inwoners van Sneek na de oorlog zelf het geld bij elkaar brachten voor het imposante, gebrandschilderde glas-in-loodraam. „Het kostte een vermogen, maar dat hadden ze er graag voor over. Ze waren enorm dankbaar dat ze na vijf jaar bezetting weer vrij waren. Vooral richting de Canadezen, die Sneek op 15 april 1945 bevrijdden.”
Canadezen
Niet voor niets werd het gedenkraam op 3 september 1949 onthuld door de Canadese ambassadeur Pierre Dupuy. En ook op het glas zie we de dankbaarheid richting de bevrijders terug. Rechtsonder in het raam wordt het Canadese wapen afgebeeld. Via het iconische esdoornblad (maple leaf) valt een groene lichtstraal de kerkzaal binnen.
Broederlijk naast het Canadese wapen zien we dat van Nederland, wat hoger het wapen van Sneek en in dat gedeelte ook de Friese vlag. Tussen deze emblemen berijdt een oorlogsdemon een felrood paard. Dit symbool voor de nazi’s – hij draagt een schild met een hakenkruis – zaait dood en verderf. Ook in de kerkelijke wereld. Op het paneel links in het midden gaat de Laurenskerk in Rotterdam in vlammen op, als eerste kerk in Nederland. Rechts wordt de Eusebiuskerk in Arnhem als laatste verwoest.
Dat klinkt somber en duister, maar uit de ruim honderd stukjes glas in lood komt ook vooral een positief verhaal naar voren, benadrukt Van der Kooy. Ze wijst naar een vruchtbaar land met vogels, vissen en bloemen, dat het vrije leven na 1945 symboliseert. „Het gaat in de eerste plaats om de bevrijding en de vrede die daarop volgt. Het raam herinnert ons eraan dat we onze vrijheid moeten koesteren.”
Maar na 77 jaar spat het verhaal van de herwonnen vrijheid niet meer zo van het raam af als voorheen. Het rijksmonument begint letterlijk af te brokkelen. „Hier kun je bijvoorbeeld al naar buiten kijken”, doelt Van der Kooy op een gebroken stukje glas, waar een tochtgat is ontstaan. „Overal zitten zulke kwetsbaarheden. Het hele raam zal eruit moeten bij de restauratie.”
Dijkema vult haar aan: „Het hout begint te rotten, dus de kozijnen zijn ook aan vervanging toe. En aan de andere kant willen we een voorzetraam, zodat het glas ook van buiten beschermd is.”

Het Bevrijdingsraam met in de onderste panelen de wapens van Nederland (links) en Canada (rechts). © Foto: Simon Bleeker.
De totale restauratie kost 180.000 euro. De provincie Fryslân subsidieert een deel van het bedrag, maar er is nog een groot gat. Stichting Vrienden van de Martinikerk, die zich inzet voor het behoud en de promotie van de kerk, houdt op een zelfgemaakte barometer bij hoeveel geld er al is opgehaald. Het houten object staat onder het raam. Op een verticale rode lijn kruipt een witte streep omhoog. Hij is nu net voorbij de 30.000; nog bijna 50.000 euro te gaan.
Concert
Hier komen Strijkersgilde Heerenveen en organist Bob van der Linde om de hoek kijken. Zij treden vrijdag samen op in de Martinikerk. „Natuurlijk kunnen we met de kaartverkoop van één concert niet ons hele financiële gat dichten, maar we hopen toch een mooi bedrag op te halen”, zegt Dijkema, die flink wat bezoekers verwacht. „Dit is namelijk niet zomaar een concert. Als je een liefhebber bent van orgelmuziek, móét je hierbij zijn. Het wordt uniek.”
Het unieke zit hem in het stuk dat uitgevoerd zal worden: het Concerto voor orgelpositief en strijkorkest van Albert de Klerk (1917-1998). Dit stuk ging in 1964 in première op het orgelconcours in Bolsward. Maar tegenwoordig hoor je het nog maar zelden.
„Dat komt omdat combinatie van orgel en strijkorkest vaak wat lastig is”, zegt Jan de Jongh, penningmeester van het Strijkersgilde Heerenveen, die samen met zijn vrouw en violiste Katy al even sfeer is komen proeven in de Martinikerk. „Je zit met de afstand tussen de organist boven en het orkest beneden.”
Bob van der Linde, de vaste organist in de Martinikerk, legt uit dat het Concerto voor orgelpositief en strijkorkest daar in principe wel op aangepast is. „Het stuk is zo geschreven dat je als organist gebruikmaakt van een klein orgeltje, waarmee je tussen het orkest kan zitten. Het leuke daaraan is dat je direct contact hebt met de musici om je heen, maar het jammere is dat op een soort grote stofzuiger zit te spelen”, glimlacht hij.
Vandaar dat Van der Linde vrijdag toch gewoon boven zit. Achter het imposante Arp Schnitger-orgel uit 1711. Om de afstand met het orkest te overbruggen, wordt gebruikgemaakt van de moderne techniek. „Ik draag bijvoorbeeld een koptelefoon, zodat ik kan horen wat er beneden gebeurt. Op die manier kan ik samenspelen met het orkest, terwijl ik óók gebruik kan maken van het hele palet van zo’n orgel. Dat maakt deze uitvoering toch net wat anders dan de meeste uitvoeringen van het stuk.”
Fries volkslied en kerkelijk verzet
Ook bijzonder is dat het Fries volkslied terug te horen is in het Concerto voor orgelpositief en strijkorkest. De Klerk, die stadsorganist van Haarlem was, verwerkte de melodie van De Alde Friezen in het tweede deel van zijn stuk. „De melodie is duidelijk te herkennen”, zegt Jan Jansen, de voorzitter van het Strijkersgilde Heerenveen. „Zeker voor de Friese luisteraar maakt dat het stuk erg interessant.”
Het Strijkersgilde Heerenveen, gedirigeerd door Pieta Maayeshi, speelt tijdens het concert ook een paar werken van Hendrik Andriessen (1892-1981). Op het programma staan zijn composities Toccata (1917) en Variaties en Fuga op een thema van Johan Kuhnau, geschreven voor het Utrechtsch Studenten Concert in 1935. „Het is bijzonder dat er ook stukken van Andriessen gespeeld worden, want hij en De Klerk waren buren in Haarlem. Nu komen ze in Sneek dus weer samen”, aldus Jansen.
Terwijl Van der Linde, Van der Kooy, Jansen en het echtpaar De Jongh midden in de kerkzaal vooruitblikken op het concert, staat Dijkema nog bij het gedenkraam. „Hopelijk gaat dit raam nog honderden jaren mee. Iedereen zou hier de waarde van in moeten zien, óók mensen die niet naar de kerk gaan. Het raam vertelt een verhaal dat vertelt moet blijven worden. En bovendien is het gewoon een prachtig onderdeel van Sneek.”
Dijkema werpt nog één blik op het raam. „Het stuk daarboven vind ik het allermooist”, wijst hij naar de bovenste boog. Daar symboliseren Mozes, Aäron en rondbazuinende engelen het kerkelijke verzet tegen de Duitse bezetter. Links op het paneel wordt naar Exodus 14 : 13 verwezen. Die tekst bevat volgens Dijkema een belangrijke boodschap van moed in donkere tijden. ’Mozes zei tot het volk: Vreest niet, houdt stand, dan zult gij de verlossing des HEREN zien, die Hij u heden bereiden zal.’
De aanvang van het concert in de Martinikerk is vrijdag 6 november om 20.00 uur. De entree kost 22,50 euro.